Een van de fundamentele principes van Ayurveda is dat de mens een microkosmos is van de wereld waarin hij leeft. Dit impliceert dat mensen en de wereld zijn opgebouwd uit dezelfde elementen, bekend als de vijf Mahabhutas: Akasa (ether), Vayu (lucht), Agni (vuur), Jal (water) en Prithvi (aarde). Ayurveda stelt dat alle levende en niet-levende wezens uit deze elementen bestaan in verschillende mate, specifiek voor elke vorm, materie en soort, volgens een vooraf bepaalde verhouding die niet kan worden veranderd. Deze vijf elementen combineren om de drie humoren te vormen - Vata, Pitta en Kapha - gezamenlijk bekend als de Tridoshas, die de hoeksteen vormen van de Ayurvedische filosofie.
SAMENSTELLING VAN DE MENS: DOSHAS, DHATUS EN MALAS
Het menselijk lichaam bestaat uit drie fundamentele categorieën: Doshas (drie typen), Dhatus (zeven typen lichaamweefsels) en Malas (afvalproducten). De drie Doshas zijn Vata, Pitta en Kapha. Hun psychologische correlaten, die het menselijk gedrag beïnvloeden, zijn de Trigunas: Sattva, Rajas en Tamas. Deze eigenschappen zijn aanwezig in alle levende wezens en zelfs in het voedsel dat we eten en de elementen in onze omgeving, waarbij elk een overheersing heeft van een bepaalde eigenschap (Guna/Prakriti), wat elke materie zijn unieke kwaliteit geeft. De Tridoshas zijn samengesteld uit alle vijf Mahabhutas, maar één is meestal dominant.
OVERHEERSING EN BALANS
Vata Dosha bestaat bijvoorbeeld uit Akasa en Vayu, Pitta Dosha uit Tejas (Agni) en Ap, en Kapha Dosha uit Ap en Prithvi. Er wordt gezegd dat een persoon wordt gedomineerd door één Dosha wanneer de andere twee onderdrukt zijn, maar dit betekent niet de afwezigheid van de andere Doshas of een slechte gezondheid. Deze dominante Dosha vertegenwoordigt de natuurlijke staat van het individu, of Prakriti. Een onevenwicht, of Vikriti, in deze Doshas kan leiden tot gezondheidsproblemen. De drie Gunas - Sattva, Rajas en Tamas - bevorderen verschillende temperamenten op basis van hun dominantie. Een juiste balans tussen de Tridoshas is essentieel voor een goede gezondheid. De voortdurende aanwezigheid en balans van alle vijf Mahabhutas zijn cruciaal voor het in stand houden van het leven. Samengevat benadrukt Ayurveda de onderlinge verbondenheid van de elementen binnen het menselijk lichaam en de wereld, en pleit het voor balans tussen de Doshas en Gunas om gezondheid en welzijn te behouden. Een goed begrip en toepassing van deze principes zijn essentieel om harmonie in het leven te bereiken.
